Objekti i ekzaminimit ^

Balistika e plagëve është studimi shkencor i efekteve që shkakton depërtimi i plumbave dhe i predhave të tjera të armëve të zjarrit në trupin e njeriut ose në trupin e një qenieje tjetër të gjallë (kafshe). Ajo përbën një fushë të veçantë të balistikës terminale, e cila studion sjelljen e predhave në inde dhe në materiale që simulojnë indet. Studion karakteristikat e sjelljes dhe të veprimit të një predhe, ndër të cilat: shpejtësinë e nevojshme për të depërtuar në lëkurë dhe inde, zgjerimin, fragmentimin dhe deformimin e predhës, devijimin e saj nga trajektorja dhe përmbysjen e saj gjatë lëvizjes, si edhe karakteristikat e depërtimit dhe të humbjes së shpejtësisë pas shpimit të lëkurës, indeve dhe materialeve që simulojnë dendësinë e trupit të njeriut.

Më konkretisht, balistika e plagëve është një nëndegë e balistikës terminale dhe një degë veçanërisht e rëndësishme e shkencës balistike. Ajo studion efektet dhe dukuritë që krijohen në indet e trupit të njeriut kur ai goditet nga plumba ose predha të tjera të armëve të zjarrit.

Formimi i kaviteteve traumatike. © 2010 Lichte et al.; mbajtësi i licencës: BioMed Central Ltd.

Çfarë përfshin ^

Ndër çështjet që shqyrtohen në balistikën e plagëve janë:

A. Hyrja e predhës në trupin e njeriut dhe dalja e saj prej tij.

B. Formimi i kaviteteve parësore dhe dytësore brenda indeve: kanali i përhershëm i plagës dhe kaviteti i përkohshëm.

C. Forcat që ushtrohen mbi kockat dhe organet si rezultat i çlirimit të energjisë.

D. Shkalla e rëndesës dhe shtrirja e dëmtimeve.

Përfytyrimi që kanë shumica e njerëzve për një plagë nga arma e zjarrit është ai i një plumbi që përshkon trupin si maja e një trapani që shpon drurin dhe krijon një perforim, domethënë një vrimë me kufij periferikë të qëndrueshëm.

Ky përfytyrim është i gabuar, sepse një plumb që lëviz nëpër trup shtyp dhe shqyen indet përgjatë rrugës së tij dhe, njëkohësisht, zhvendos në mënyrë radiale drejt jashtë indet përreth. Kështu krijon një kavitet të përkohshëm dukshëm më të madh se diametri i plumbit.

Kaviteti i përkohshëm zgjat 5–10 msec, nga zgjerimi fillestar i shpejtë deri në kolaps. Ai pëson një seri pulsacionesh dhe tkurrjesh gjithnjë e më të dobëta, përpara se të zhduket përfundimisht dhe të lërë kavitetin e përhershëm të plagës.

Kombinimi i dëmtimeve të indeve në kavitetin e përhershëm me efektet e kavitetit të përkohshëm mbi indet përreth trajektores së plumbit — copëtimi, kompresimi dhe shtrirja — përcakton përfundimisht shtrirjen e plagës.

Pozicioni, madhësia dhe forma e kavitetit të përkohshëm në trup varen nga sasia e energjisë kinetike që humbet plumbi gjatë kalimit nëpër inde, nga shpejtësia me të cilën humbet kjo energji, si edhe nga elasticiteti dhe kohezioni i indeve.