Οι εξετάσεις εγκληματολογικής συσχέτισης - ταυτοποίησης για να αναγνωρισθούν ως επιστημονικά αξιόπιστες, παραδεκτές και αποδεκτές, πρέπει να διενεργούνται με τη χρήση επιστημονικών μεθόδων, βάσει των οποίων θα αποφέρουν πάντοτε τα ίδια αποτελέσματα.

Οι ακολουθούμενες σήμερα διαδικασίες και η επιστημονική αναγωγή τους, είναι εξαιρετικά σημαντική, για τη συμβολή των πειστηρίων στη διαμόρφωση δικανικής κρίσης με σημαντικό ρόλο στην απόφαση ενός δικαστηρίου.

Οι εξεταστές διεθνώς, πιέζονται από το γεγονός ότι τους επιβάλλεται να προβαίνουν σε πιο αντικειμενικές ταυτοποιήσεις.

Ο Νόμος και η Επιστήμη, συνέκλιναν στο θέμα της μαρτυρίας των ειδικών, για πρώτη φορά το έτος 1997. Σύμφωνα με ομάδα Εργασίας του ENFSI, (Ευρωπαϊκού Δικτύου Εργαστηρίων), σχετικά με τις Εγκληματολογικές Επιστήμες την 31 Αυγούστου 2004, τέθηκαν επιστημονικά Κριτήρια Ταυτοποίησης.

Την 20/09/2016, εκδόθηκε από το Συμβούλιο των Συμβούλων του Προέδρου της Αμερικής, σε θέματα Επιστήμης και Τεχνολογίας, [President’s Council of Advisors on Science and Technology (PCAST)], το οποίο απαρτίζεται από μία συμβουλευτική ομάδα κορυφαίων επιστημόνων, πόρισμα “σχετικά με την επιστήμη της εφαρμοσμένης εγκληματολογίας στα Ποινικά Δικαστήρια των Ηνωμένων Πολιτειών”, που συνέστησε τη λήψη μέτρων για προώθηση έγκυρης και τεκμηριωμένης χρήσης της εγκληματολογικής επιστήμης στις αίθουσες των δικαστηρίων.

Το ιδανικό είναι κάθε εργαστηριακή εξέταση να δείχνει την πραγματικότητα, δηλαδή όταν υπάρχει πρόβλημα να το εντοπίζει και να αποβαίνει είτε θετική, είτε αρνητική όταν όλα βαίνουν καλώς. Στην πράξη όμως, δεν υπάρχει ανάλογη εργαστηριακή εξέταση.

Κάθε εργαστηριακή μέθοδος εμπεριέχει ένα ποσοστό σφάλματος. Το σφάλμα της μεθόδου χαρακτηρίζεται τυχαίο, εάν οφείλεται σε στατιστική διακύμανση και συστηματικό, εάν η ίδια η μέθοδος για διάφορους λόγους, αδυνατεί να προσδιορίσει επακριβώς τη μετρούμενη ποσότητα.

Κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, επομένως, είναι δυνατόν να προκύψουν δύο τύποι εσφαλμένων αποτελεσμάτων:

• α) το αποτέλεσμα να είναι ψευδώς θετικό &
• β) το αποτέλεσμα να είναι ψευδώς αρνητικό.

Προκειμένου να συγκριθούν οι εργαστηριακές αναλύσεις μεταξύ τους, για να αποφασιστεί το ποια δίδει τα πιο αξιόπιστα αποτελέσματα, έχουν επινοηθεί οι όροι της ευαισθησίας (sensitivity) και της επαλήθευσης (verification).

Η ευαισθησία μίας εργαστηριακής εξέτασης σχετίζεται με το εάν μπορεί να εντοπίσει με επιτυχία τα θετικά αποτελέσματα. Επομένως η ευαίσθητη εξέταση, είναι αυτή που δίδει όσο το δυνατόν λιγότερα ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Αντίθετα, μία εξέταση θεωρείται επαληθευμένη, όταν μπορεί να εντοπίσει με επιτυχία τα αρνητικά αποτελέσματα. Η ακριβής εξέταση επομένως, έχει όσο το δυνατόν, λιγότερα ψευδώς θετικά αποτελέσματα.

Η ακρίβεια (accurate) μίας εργαστηριακής εξέτασης σχετίζεται με το εάν διαθέτει αυξημένη ευαισθησία και επαλήθευση. Στην πράξη όμως, συχνά τα δύο αυτά μεγέθη, μεταβάλλονται αντιστρόφως ανάλογα.

Οι εξετάσεις με υψηλή ευαισθησία έχουν χαμηλή επαλήθευση και το αντίστροφο. Ο ειδικός καλείται, ανάλογα με την περίπτωση να επιλέξει μεταξύ ευαισθησίας και επαλήθευσης.

Για παράδειγμα, έστω ότι ελέγχονται τα ευρήματα μίας υπόθεσης με το αρχείο εκκρεμών υποθέσεων. Είναι φανερό ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί μία δοκιμασία με αυξημένη ευαισθησία, προκειμένου να εντοπιστούν όλες οι ταυτίσεις.

Προφανώς, κάποια ευρήματα, χαρακτηρίζονται λανθασμένα ως ταυτιζόμενα, αλλά αυτό δεν έχει σημασία, καθώς ο πρωταρχικός στόχος είναι να μην ξεφύγει μία εκκρεμής υπόθεση.

Όταν όμως, στη συνέχεια αποφασιστεί να κοινοποιηθεί στις παραγγέλλουσες αρχές το θετικό αποτέλεσμα, πρέπει να επαναληφθεί ο έλεγχος με μία δεύτερη εξέταση με μεγάλη επαλήθευση, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο ψευδώς θετικού αποτελέσματος. Προέχει να αποφευχθεί να ταλαιπωρηθεί ένας αθώος, στον ίδιο βαθμό με την απόδοση της δικαιοσύνης.

Η ποσοτική εκτίμηση της ευαισθησίας και της επαλήθευσης, γίνεται με τη χρησιμοποίηση του τετράπτυχου πίνακα που ακολουθεί:

Επομένως εάν:

• α, οι αληθώς θετικές ταυτοποιήσεις.
• β, οι ψευδώς θετικές ταυτοποιήσεις.
• γ, οι ψευδώς αρνητικές ταυτοποιήσεις.
• δ, οι αληθώς αρνητικές ταυτοποιήσεις.
• α+γ, το σύνολο των θετικών ταυτοποιήσεων.
• β+δ, το σύνολο των αρνητικών ταυτοποιήσεων.

Η ευαισθησία υπολογίζεται από τη σχέση α / (α+γ) και εκφράζεται συνήθως επί τοις εκατό.

Η επαλήθευση υπολογίζεται από τη σχέση δ / (β+δ) και εκφράζεται συνήθως επί τοις εκατό.

Προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα ζητήματα αυτά, πέραν των παραδοσιακών μικροσκοπικών ταυτοποιήσεων, στις μέρες μας έχουν αναπτυχθεί μέθοδοι, που βασίζονται σε εξειδικευμένα μαθηματικά κριτήρια και πρότυπα αναγνώρισης, τα οποία παράλληλα με την παραδοσιακή συγκριτική αντιπαραβολή, εμπεριέχουν και την επιστημονική μεθοδολογία με μετρήσιμη διαδικασία - Quantitative Consecutive Matching Striae (QCMS), δηλαδή μία διαδικασία με μετρήσιμη Ποσοτική Διαδοχικότητα Αντιστοίχισης Γραμμικών Μοτίβων, παρέχοντας με αυτό τον τρόπο ένα υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας που αποδεικνύει την αξιοπιστία του εξεταστή και των συμπερασμάτων του, ενώπιον του δικαστηρίου.

Σύμφωνα με τους Biasotti και Murdock τα ποσοτικά κριτήρια για ταυτοποίηση που κατέθεσαν στο AFTE το έτος 1997, όπως προαναφέρθηκε είναι:

Αφενός για τα τρισδιάστατα ίχνη εργαλείων, όταν τουλάχιστον:

• Δύο (2) διαφορετικά σύνολα αποτελούμενα από τουλάχιστον τρεις (3) διαδοχικές αντιστοιχίσεις γραμμικών ιχνών εμφανίζονται στην ίδια σχετική θέση ή
• Ένα σύνολο από έξι (6) διαδοχικές αντιστοιχίσεις γραμμικών ιχνών, συμφωνούν με ανάλογα ίχνη ενός πειστήριου εργαλείου που χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης, συγκρινόμενα µε αυτό. (Δηλαδή Πειστήρια και Δειγματικά Ίχνη από ύποπτο εργαλείο) &

Αφετέρου για τα δισδιάστατα ίχνη εργαλείων, όταν τουλάχιστον:

• Δύο (2) διαφορετικά σύνολα αποτελούμενα από τουλάχιστον πέντε (5) διαδοχικές αντιστοιχίσεις γραμμικών ιχνών εμφανίζονται στην ίδια σχετική θέση ή
• Ένα σύνολο από οκτώ (8) διαδοχικές αντιστοιχίσεις γραμμικών ιχνών, συμφωνούν με ανάλογα ίχνη ενός πειστήριου εργαλείου που χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης, συγκρινόμενα µε αυτό. (Δηλαδή Πειστήρια και Δειγματικά Ίχνη από ύποπτο εργαλείο).

Συμπερασματικά επειδή ακόμα και η εφαρμογή των κριτηρίων αυτών εμπεριέχει την υποκειμενικότητα της καταμέτρησης, έχουν γίνει και περαιτέρω έρευνες μαθηματικής αυτόματης αντιστοίχισης.