Nedir ^“Trafik Kazaları” terimiyle, kamuya açık bir yolda veya araç trafiğine açık alanlarda, en az bir aracın karıştığı ve bir ya da daha fazla kişinin ölümü veya yaralanmasıyla ya da maddi hasarla sonuçlanan kazaları kastediyoruz.
Ülkemiz, insanî trajedinin yanı sıra doğrudan toplumsal ve ekonomik maliyetlerle de bağlantılı olan karayolu trafik kazalarında yüksek oranlara sahiptir.
İncelemelerin Gerçekleştirilmesi ^Uluslararası düzeyde tanınmış, bilimsel olarak belgelenmiş ve yargı mercilerince kabul edilebilir bilimsel-teknik yöntemler uygulayarak trafik kazalarıyla ilişkili araçlar, nesneler veya alanlar üzerinde incelemeler gerçekleştiririz; böylece:
- Trafik kazasının meydana gelmesine ilişkin veri ve parametreler; örneğin a) yol yüzeyinin durumu, b) hâkim koşullar (hava şartları, yol çalışmaları vb.), c) trafik işaret ve levhaları, d) kazaya karışan araçların konumları vb. belirlenir, analiz edilir ve değerlendirilir.
- Trafik kazası sonucunda oluşan veya bulunan izler; örneğin a) kan, b) fren izleri, c) hızlanma izleri, d) manevra izleri vb. belirlenir, analiz edilir ve değerlendirilir.
- Kazaya karışan yayaların ve araçların izlediği güzergâh, hareketleri ve nihai konumları; mümkün olduğu ölçüde de yayaların ve sürücülerin yol davranışları değerlendirilir ve analiz edilir.
- Ayırıcı refüjler, güvenlik bariyerleri, hava yastıkları, emniyet kemerleri, kasklar, çocuk güvenlik koltukları vb. koruyucu tedbirler değerlendirilir ve analiz edilir.
- Kazaya karışan araçların mekanik ve mühendislik verileri belirlenir, analiz edilir ve değerlendirilir.
- Olay öncesindeki değer hesaplanır; meydana gelen fiilî zarar, kazanç kaybı ve onarım maliyeti değerlendirilir.
- Bildirilen bir trafik kazasının gerçekten meydana gelip gelmediğinin belirlenmesi amacıyla veriler ve parametreler değerlendirilir.
Keşif - Değerlendirme - Yararlanma ^ Bunlara ek olarak şunları gerçekleştiririz:
- Trafik kazasının meydana geldiği yerde keşif; kazanın sonucu olan çeşitli bulguların aranması ve a) yol yüzeyinin durumu, b) hâkim koşullar, c) trafik işaret ve levhaları, d) kazaya karışan araçların konumları, e) kazadan kaynaklanan izlerin bulunması (örneğin kan, fren izleri, hızlanma izleri, manevra izleri vb.) gibi gerçek olguların belirlenmesi amacıyla.
- Trafik kazasına karışan araçlar üzerinde keşif; a) hasar ve aşınma noktaları, b) araçta bulunan kişilerin konumları, c) kazadan önce aracın iç bölümünde hâkim olan koşullar, d) aracın durumu, e) kaza sonucunda oluşan izlerin (örneğin kan vb.) bulunması gibi hususların belirlenmesi amacıyla.
- Trafik kazasının temsili ve yeniden yapılandırılması; meydana geliş koşullarının anlaşılması amacıyla.
- Trafik kazasına karışan araçların mekanik kontrolü; araçların düzgün ve güvenli çalışıp çalışmadığının belirlenmesi ve olası bir arıza veya işlev bozukluğunun nihai sonuca ne ölçüde katkıda bulunduğunun tespit edilmesi amacıyla.
- Dosyanın incelenmesi ve değerlendirilmesi. Özellikle tanık ifadelerinin, keşif tutanaklarının, krokilerin, ayrıca devlet makamlarının ve diğer uzmanların rapor ve incelemelerinin değerlendirilmesi.
- Verilerden yararlanılması ; daha ileri inceleme gerektiren unsurların ek analiz, belgelendirme ve sunum için işaretlenmesi ve belirlenmesi, ayrıca incelenmesi veya değerlendirilmesi mümkün olduğu hâlde buna ilişkin herhangi bir talepte bulunulmamış hususların tespit edilmesi suretiyle.
İncelenen olaya göre yöneltilebilecek örnek sorular
^ - Kazaya yol açan etkenleri ve koşulları belirleyebilir misiniz?
- Kaza sonucunda tanımlanan izler nasıl yorumlanır ve değerlendirilir?
- Kazanın meydana geldiği yerde kaza sonrasında iz bulunmaması veya izlerin eksik olması açıklanabilir mi?
- Bir kaza yeri nasıl yorumlanır ve değerlendirilir?
- Kazanın meydana geldiği sırada hâkim olan koşullar nasıl değerlendirilir?
- Kaza yerinde bulunan plastik ve diğer parçalar ile izler, olay yerini terk eden şüpheli bir araca ulaşmamızı ve onu teşhis etmemizi sağlayabilir mi?
- Mekanik kontrolün gerekli olduğunu düşünüyor musunuz? Gerekliyse hangi olasılıkları ortaya çıkarabilir ve tam olarak nelerin kontrol edilmesi gerekir?
- Olaydan sonra yeri terk eden bir aracın kazaya karıştığı sonucuna varılabilir mi?
- Kan örneğinin alınması ve incelenmesi sırasında izlenen yöntem öngörülen yönteme uygun mudur?
- Bildirilen kazanın gerçek olduğu değerlendirilebilir mi?
