Nedir ^
İnsan, önemli teknolojik gelişmeler sayesinde insan düşüncesi ve zekâsının önemli bir bölümünü dijital sistemlere aktarmayı başarmıştır. Bu süreçte elektronik bilgisayarların ortaya çıkışı başat rol oynamış; büyük hacimli bilgilerin nicel ve nitel olarak yönetilmesine ve işlenmesine, üretim hatlarının şekillendirilmesine ve hizmet sunum biçiminin farklılaşmasına katkıda bulunmuştur. Bilgi, sanayi sonrası çağda stratejik, değerli ve önemli bir araç hâline gelmiştir.
Elektronik bilgisayar teknolojisinin, elektronik ağların ve telekomünikasyonun olağanüstü gelişmesiyle; iletişim, kişi, mal ve sermaye dolaşımı ile hizmet sunumu alanlarındaki geleneksel insan faaliyetlerinin, elektronik işlemler ve İnternet erişimiyle bağlantılı uygulamaların hem ulusal hem de uluslararası düzeyde niteliksel olarak geliştiği bir çağda yaşadığımız bir gerçektir.
Dijital sistemlerin kullanımıyla bağlantılı bilgiler; değiştirme, tahrif etme, sahtecilik, aktarma veya verilere yetkisiz erişim gibi müdahalelere konu olabilir ve ayrıca yasa dışı materyal dolaşımı, bilgisayar aracılığıyla sahtecilik ve dolandırıcılık, hakaret, ağa izinsiz girme ve sabotaj, virüs yayma gibi başka suçların maddi unsurunu oluşturabilir. Bu müdahale biçimleri, diğer bir ifadeyle yüksek teknoloji suçları, durağan değildir; sürekli ve kısa süreler içinde değişmektedir. İşleniş biçimine göre bilgisayar kullanılarak işlenen suçlar (computer crime) ile İnternet ve siber uzay üzerinden işlenen suçlar (cyber crime) olarak ayrılır. İnternette işlenen suçlar ise topluma, malvarlığı değerlerine ve vatandaşın bireysel haklarına karşı suçlar şeklinde sınıflandırılır.
Dijital sistemlerden; önceden belirlenmiş ve program (yazılım) olarak adlandırılan talimat ve komutlar bütünü temelinde verileri yönetip işleyebilen, genel amaçlı, otomatik, elektronik, dijital ve yeniden programlanabilir bir sisteme sahip olan cihazlar ile elektronik-manyetik kayıt ve depolama alanı bulunan ve üzerlerinde kayıtlı bilgilerden yararlanmak amacıyla diğer sistemlerle iletişim kuran sistemler anlaşılır.
Uygulama Alanları ^
Dijital sistemler, İnternet ve telekomünikasyon inceleme alanı, aşağıdaki işlemlerin yapılmasını gerektiren olaylarda faaliyet gösterir:
- Dijital bilgi yönetim cihazlarında ve bu cihazların yazılımlarında laboratuvar incelemeleri, görevlendirilen olayla ilgili bulgu ve bilgilerin belirlenmesi amacıyla yapılır. (Örneğin bilgisayarlar, bunların çevre birimleri, cep telefonları, elektronik ajandalar, kredi kartlarının manyetik şeritleri vb.).
- Elektronik sistem adresinin (dijital izin) izlenmesine yönelik özel incelemeler, İnternet ve telekomünikasyon kullanılarak gerçekleştirilen uyuşmazlık konusu eylemlerde kullanılan sistemi belirlemek için yapılır. Bunlar; siber trafiğin engellenmesi, verilerin değiştirilmesi ve çalınması, ağa izinsiz girme ve sabotaj, yetkisiz erişim, virüs yayma, suçlara yardım ve yataklık, sahtecilik ve dolandırıcılık gibi eylemleri kapsar. Amaç, söz konusu dijital sistemin kullanıcısını belirlemek ve bu eylemlerle ilişkilendirmektir.
Laboratuvar İncelemeleri ^
Uluslararası düzeyde kabul edilmiş, bilimsel olarak doğrulanmış ve yargı mercilerince kabul edilebilir bilimsel-teknik yöntemleri uygulayarak, her zaman yürürlükteki mevzuata uygun biçimde, dijital sistemlerin analizine yönelik şu laboratuvar incelemelerini gerçekleştiriyoruz:
- Bilgisayarların elektronik-manyetik ortamlarında veya bunların çevre sistemlerinde saklanan dijital dosyaların okunması, geri getirilmesi ve karşılaştırılması incelemeleri.
- Cep telefonlarının, faks cihazlarının ve diğer elektronik cihazların belleğinde veya kartlarında saklanan dijital dosyaların okunması ve karşılaştırılması incelemeleri.
- Kredi kartları ile diğer kartların manyetik şeritlerindeki içeriğin okunması ve elektronik devreler veya başka tür dijital veri kayıt ortamları gibi modern dijital veri depolama araçlarının incelenmesi.
- Yazılım ve dijital kayıt korsanlığının incelenmesi. (Örneğin programlar, CD’ler, DVD’ler vb.).
- Şifreleme ve şifre çözme incelemeleri.
- Yasa dışı materyal aktarımını veya dolandırıcılık, hakaret, intihara iştirak gibi çeşitli suçların maddi unsurunu oluşturan eylemleri ve bilgisayar sistemlerine yönelik her türlü kötü niyetli dijital saldırı ya da izinsiz girişi doğrulamak amacıyla, İnternet ve telekomünikasyon kullanıcılarının hareketlerinin belirlenmesi ve doğrulanmasına yönelik araştırmalar.
Değerlendirme - Bulgulardan Yararlanma ^
Bunlara ek olarak aşağıdaki işlemleri gerçekleştiriyoruz:
- Devlet laboratuvarlarının, diğer laboratuvarların veya uzmanların laboratuvar inceleme raporlarının değerlendirilmesi, dijital sistemler, İnternet ve telekomünikasyonla ilgili olaylarda yapılır.
- Bulguların değerlendirilmesi ve kullanılması; daha ileri inceleme gerektiren unsurların, ek analiz, belgelendirme ve sunum amacıyla kriminalistik noktaları belirtilerek değerlendirilmesini ve laboratuvar incelemesi ile değerlendirilmesi mümkün olduğu hâlde buna ilişkin bir talepte bulunulmamış noktaların belirlenmesini kapsar.
Etütler - Eğitim ^
Ayrıca aşağıdaki çalışmaları yürütüyoruz:
- Öneriler içeren etütlerin hazırlanması; yerel ve geniş alan ağlarının güvenliği ile dijital sistemler, e-posta, İnternet ve telekomünikasyon kullanılarak işlenen suçlardan korunmak amacıyla özel önleme ve müdahale tedbirlerinin alınmasını ve özel ekipman ile yazılım teminini kapsar. Bu suçlara bilgisayar sistemlerine yönelik kötü niyetli dijital saldırılar veya izinsiz girişler, sohbet odalarındaki şüpheli iletişimler, kötü amaçlı programlar, Trojan Horses (Truva Atları), Worms (solucan virüsleri), Cookies, Phishing, Spam, Malware, Dialers vb. dahildir.
Bu etüt ve öneriler esas olarak kamu hizmetleri ve kuruluşları, özel sektör veya geniş anlamda kamu sektöründeki kurum ve işletmeler, gerçek kişiler vb. için hazırlanır ve her kurumun gereksinimlerine uyarlanır. - Özel eğitim programları ve bilgilendirme seminerlerinin hazırlanması, yukarıda belirtilen her türlü saldırı veya ihlale karşı korunma amacıyla ve her kurumun gereksinimlerine göre uyarlanmış şekilde gerçekleştirilir.
- Kontrolü mevcut koruma yazılımları ve ekipmanının.
İncelenen olaya göre yöneltilebilecek örnek sorular ^
- Kullanılan yazılımdaki (S/W) kod özgün müdür, yoksa başka bir yerden çalınmış veya zimmete geçirilmiş midir? (Fikrî mülkiyet vb.)
- El konulan optik diskler orijinal midir, yoksa yasa dışı kopyalar mıdır?
- Cep telefonunun, elektronik ajandanın vb. belleğinin okunmasından uyuşmazlık konusu bulgular elde ediliyor mu?
- Kartın manyetik şeridinde hangi bilgiler bulunmaktadır? (Kredi kartı, telefon kartı vb.)
- İncelenen uyuşmazlık konusu dijital belgenin şifresi çözülebilir mi?
- İnterneti kullanarak hakaret, dolandırıcılık, ekonomik suç vb. yasa dışı eylemlerde bulunan bir İnternet kullanıcısının belirlenmesi mümkün müdür?
- İnternette materyal aktarımı için kullanılan hesap, sahibi olduğu ileri sürülen kişi tarafından mı, yoksa başka biri tarafından mı oluşturulmuştur; nereden ve kim tarafından?
- İncelenen e-postanın gerçek mi yoksa sanal mı olduğu belirlenebiliyor mu?
