Šta je^
Zahvaljujući značajnom tehnološkom razvoju čovek je uspeo da značajan deo ljudskog mišljenja i inteligencije prenese u digitalne sisteme. U tom procesu vodeću ulogu imala je pojava računara, koji su omogućili kvantitativno i kvalitativno upravljanje i obradu velikih količina informacija, oblikovanje proizvodnih linija i promenu načina pružanja usluga. U postindustrijskom dobu informacija postaje strateško, dragoceno i značajno sredstvo.
Usled ogromnog razvoja računarske tehnologije, elektronskih mreža i telekomunikacija živimo u dobu kvalitativnog unapređenja tradicionalnih ljudskih aktivnosti u oblastima komunikacije, kretanja ljudi, robe i kapitala i pružanja usluga. To obuhvata elektronske transakcije, pristup Internetu i druge aktivnosti na nacionalnom i međunarodnom nivou.
Informacije povezane sa upotrebom digitalnih sistema mogu biti predmet izmene, preinačenja, falsifikovanja, distribucije ili neovlašćenog pristupa podacima, a mogu činiti i objektivna obeležja drugih krivičnih dela, kao što su nezakonita distribucija materijala, računarsko falsifikovanje i prevara, kleveta, upad i sabotaža u mreži i širenje virusa. Ovi oblici zadiranja, odnosno visokotehnološki kriminal, nisu statični već se neprestano i brzo menjaju. Prema načinu izvršenja dele se na krivična dela izvršena upotrebom računara (computer crime) i putem Interneta i sajber prostora (cyber crime). Internet krivična dela dele se na dela protiv društva, imovine i individualnih prava građana.
Pod digitalnim sistemima podrazumevaju se automatizovani elektronski, digitalni i reprogramabilni sistemi opšte namene koji upravljaju i obrađuju podatke na osnovu skupa unapred određenih uputstava koja se nazivaju programom ili softverom, kao i sistemi sa elektronsko-magnetnim prostorom za zapisivanje i skladištenje koji komuniciraju sa drugim sistemima radi korišćenja u njima zabeleženih informacija.
Oblasti primene ^
Oblast ispitivanja digitalnih sistema, Interneta i telekomunikacija postupa u predmetima u kojima je potrebno sprovesti:
- Laboratorijska ispitivanja uređaja za digitalno upravljanje informacijama i softvera tih uređaja, radi utvrđivanja podataka i informacija povezanih sa poverenim predmetom, na primer računara i njihove periferne opreme, mobilnih telefona, elektronskih organizatora, magnetnih traka kreditnih kartica i drugog.
- Specijalna ispitivanja radi praćenja adrese elektronskog sistema (digitalnog traga), korišćenog za izvršenje spornih radnji putem Interneta i telekomunikacija — kao što su ometanje sajber saobraćaja, izmena i krađa podataka, upad i sabotaža u mreži, neovlašćeni pristup, širenje virusa, pomaganje krivičnim delima, falsifikovanje i prevara — radi otkrivanja i povezivanja korisnika tog digitalnog sistema sa navedenim radnjama.
Laboratorijska ispitivanja^
Primenom međunarodno priznatih, naučno utemeljenih i sudski prihvatljivih naučno-tehničkih metoda, uvek u skladu sa važećim zakonodavstvom, sprovodimo laboratorijska ispitivanja digitalnih sistema koja obuhvataju:
- Ispitivanja čitanja, obnavljanja i upoređivanja digitalnih datoteka sačuvanih na elektronsko-magnetnim računarskim nosačima ili u njihovim perifernim sistemima.
- Ispitivanja čitanja i upoređivanja digitalnih datoteka sačuvanih u memoriji ili na karticama mobilnih telefona, telefaks uređaja i drugih elektronskih uređaja.
- Ispitivanja čitanja sadržaja magnetnih traka kreditnih i drugih kartica i ispitivanja drugih savremenih sredstava za digitalno skladištenje podataka, uključujući elektronska kola i druge digitalne nosače zapisa.
- Ispitivanja softverske piraterije i nezakonitih digitalnih zapisa, na primer programa, CD-ova, DVD-ova i drugog.
- Ispitivanja šifrovanja i dešifrovanja.
- Utvrđivanje i potvrđivanje aktivnosti korisnika Interneta i telekomunikacija radi potvrde distribucije nezakonitog materijala ili radnji koje čine obeležja različitih krivičnih dela — kao što su prevara, uvreda ili učešće u samoubistvu — kao i svih oblika zlonamernih digitalnih napada ili upada u računarske sisteme.
Ocena – Korišćenje ^
Dodatno sprovodimo:
- Ocenu izveštaja o laboratorijskim ispitivanjima državnih i drugih laboratorija ili stručnjaka, u predmetima koji se odnose na digitalne sisteme, Internet i telekomunikacije.
- Korišćenje podataka, koji zahtevaju dalje ispitivanje, uz označavanje forenzički značajnih tačaka za dodatnu analizu, dokumentovanje i prikazivanje, kao i utvrđivanje materijala koji se mogu laboratorijski ispitati i iskoristiti, ali za koje nije postavljen odgovarajući zahtev.
Studije – Obuka ^
Pored toga sprovodimo:
- Izradu studija i podnošenje predloga, koji se odnose na posebne preventivne i represivne mere i nabavku specijalizovane opreme i softvera za bezbednost lokalnih i širokopojasnih mreža i zaštitu od krivičnih dela izvršenih upotrebom digitalnih sistema, elektronske pošte, Interneta i telekomunikacija, kao što su zlonamerni napadi ili upadi u računarske sisteme, sumnjiva komunikacija u sobama za razgovor, zlonamerni programi, Trojan Horses, Worms, Cookies, Phishing, Spam, Malware, Dialers i drugo.
Ove studije i predlozi namenjeni su pre svega državnim službama i organizacijama, preduzećima privatnog ili šireg javnog sektora, fizičkim licima i drugim subjektima i prilagođavaju se zahtevima svakog korisnika. - Izradu posebnih programa obuke i informativnih seminara, radi zaštite od svakog prethodno navedenog oblika ugrožavanja i prilagođenih zahtevima svakog subjekta.
- Proveruraspoloživog zaštitnog softvera i opreme.
Primerna pitanja koja se mogu postaviti u zavisnosti od predmeta ispitivanja^
- Da li je kod upotrebljenog softvera originalan ili je ukraden odnosno protivpravno prisvojen iz drugog izvora? (Intelektualna svojina i dr.)
- Da li su oduzeti optički diskovi originalni ili predstavljaju nezakonite kopije?
- Da li se čitanjem memorije mobilnog telefona, elektronskog organizatora ili sličnog uređaja dobijaju relevantni podaci?
- Koji su podaci sadržani na magnetnoj traci kartice — kreditne, telefonske ili druge?
- Da li se sporni digitalni dokument koji se ispituje može dešifrovati?
- Da li je moguće identifikovati korisnika Interneta koji ga koristi za nezakonite radnje, kao što su uvreda, prevara, privredni kriminal i drugo?
- Da li je nalog za distribuciju materijala na Internetu otvorilo lice navedeno kao njegov vlasnik ili drugo lice; odakle i ko ga je otvorio?
- Da li se može utvrditi da li je ispitivani e-mail stvarni ili virtuelni?
