Konsultant za forenzička istraživanja FIC
Konsultant za forenzička istraživanja


SUDSKI VEŠTACI
FORENZIČKI ANALITIČARI

FIC Windows Utilities
FIC Windows Utilities

Ispitivanja bioloških materijala - DNA







Šta je DNA ^
DNA je genetski materijal koji se nalazi pre svega u jedru gotovo svih ćelija tela svakog živog organizma. Radi se o složenoj makromolekuli koja sadrži kodirane genetske informacije, od kojih se polovina nasleđuje od majke, a druga polovina od oca. Te genetske informacije određuju fizičke osobine lica i usmeravaju sve funkcije organizma.

Oblasti primene ^
Činjenica da je DNA ista u svim ćelijama jednog i samo jednog organizma, dakle jedinstvena za svakog čoveka, osim kod jednojajčanih blizanaca, omogućava poređenje DNA iz različitih bioloških materijala i utvrđivanje sličnosti ili razlika, npr. kod silovanja sa semenom mrljom, vlasi sa krvlju osumnjičenog, saobraćajnih nezgoda, masovnih katastrofa, sporova o očinstvu i slično.
Sektor analize bioloških materijala - DNA deluje u oblasti nalaza biološkog porekla, kao što su krv i krvave mrlje, sperma i semene mrlje, vlasi, kosti, tkiva, pljuvačka, na primer sa poštanskih marki, koverata, cigareta, slamčica i drugo, kao i različite druge telesne tečnosti, kao što su znoj, vaginalni bris, analni bris, epitelne ćelije i otisci.

Postupak analize ^
Postupak analize DNA sprovodi se određenim tehnikama: DNA se izoluje iz bioloških tečnosti, određene njene oblasti se po potrebi umnožavaju metodom PCR, a fragmenti se razdvajaju prema veličini i prikazuju kao određene zone ili STR trake.

Laboratorijska ispitivanja ^
Primenom međunarodno priznatih, naučno dokumentovanih i sudski prihvatljivih naučno-tehničkih metoda vršimo laboratorijska ispitivanja:
  1. bioloških materijala, sa ciljem:
    • određivanja vrste živog bića, odnosno utvrđivanja ljudskog porekla, pola, rase ili populacionog porekla i krvne grupe.
    • identifikacije lica.
    • identifikacije leševa.
    • identifikacije skeleta ili skeletnih delova.
    • uporednog poređenja dobijenog STR tipa, pri čemu razlika znači isključenje povezanosti sa određenim licem, a podudarnost znači verovatnoću povezanosti sa određenim licem, koja mora biti statistički ocenjena prema učestalosti tog STR tipa u populaciji.
  2. provere očinstva, radi utvrđivanja roditelja odnosno oca, jer se DNA nasleđuje po jednu polovinu od svakog roditelja.
Ocena - Iskorišćenje ^
Pored toga vršimo:
  • ocenu izveštaja laboratorijskih ispitivanja državnih i drugih laboratorija ili stručnjaka u slučajevima koji se odnose na ispitivanja bioloških materijala.
  • ocenu postupka prikupljanja bioloških materijala i primenjene metode uzorkovanja.
  • iskorišćenje elemenata koji zahtevaju dalje ispitivanje, označavanjem forenzičkih tačaka za dodatnu analizu, dokumentovanje i prikaz, kao i utvrđivanjem tačaka za koje je postojala mogućnost laboratorijskog ispitivanja ili iskorišćenja, ali nije bio postavljen odgovarajući zahtev.
Okvirna pitanja koja se mogu postaviti, u zavisnosti od ispitivanog slučaja ^
  1. Postoje li krvave mrlje na predmetu koji se ispituje, npr. nožu, rezaču papira, oružju, kamenu, drvetu i sl.?
  2. Postoji li biološki materijal žrtve na telu ili odeći osumnjičenog?
  3. Postoji li biološki materijal osumnjičenog na telu ili odeći žrtve?
  4. Postoji li biološki materijal osumnjičenog ili žrtve u vozilu korišćenom za bekstvo izvršilaca ili prevoz žrtve?
  5. Postoji li biološki materijal osumnjičenog ili žrtve na mestu za koje se procenjuje da su imali pristup, npr. zgradi, stanu, sobi ili spoljašnjem prostoru?
  6. Može li se na određenim materijalima kao što su poštanske marke, opušci, čačkalice, četkice za zube, oružje, noževi i sl. otkriti biološki materijal?
  7. Kakva upotreba ili dodir sa predmetom je potreban da bi ostao iskoristiv biološki materijal?
  8. Da li je pronađeni biološki materijal povezan sa DNA osumnjičenog?
  9. Da li je pronađeni biološki materijal povezan sa DNA žrtve?
  10. Da li pronađene kosti pripadaju čoveku ili životinji?
  11. Mogu li se iz biološkog materijala utvrditi srodničke veze žrtve, npr. kod masovnih katastrofa?
  12. Postoji li odnos između lica A i lica B, kao srodnička veza ili očinstvo?
  13. Kolika je pouzdanost povezivanja i razlikovanja metodom DNA?
topbackadd