Konsulent për hetime kriminalistike FIC
Konsulent për hetime kriminalistike


EKSPERTË GJYQËSORË
ANALISTË KRIMINALISTIKË

FIC Windows Utilities
FIC Windows Utilities

Ekzaminime të materialeve biologjike – DNA










Çfarë është DNA ^
DNA është materiali gjenetik që gjendet kryesisht në bërthamën e pothuajse të gjitha qelizave të trupit të çdo organizmi të gjallë. Bëhet fjalë për një makromolekulë të ndërlikuar që përmban të koduara informacionet gjenetike, gjysma e të cilave trashëgohet nga nëna dhe gjysma tjetër nga babai. Këto informacione gjenetike përcaktojnë karakteristikat fizike të personit dhe drejtojnë të gjitha funksionet e organizmit.

Fushat e zbatimit ^
Fakti që DNA është e njëjtë në të gjitha qelizat e një organizmi të vetëm, pra unike për çdo njeri, me përjashtim të binjakëve monozigotikë identikë, na lejon të krahasojmë DNA nga materiale të ndryshme biologjike dhe të konstatojmë ngjashmëritë ose ndryshimet e saj, si për shembull në raste përdhunimesh me njolla sperme, qime me gjak të të dyshuarit, aksidente rrugore, katastrofa masive, kundërshtime atësie etj.
Sektori i Analizës së Materialeve Biologjike - DNA vepron në fushën e gjetjeve me origjinë biologjike, si gjak dhe njolla gjaku, spermë dhe njolla sperme, qime, kocka, inde, pështymë, për shembull nga pulla postare, zarfe, cigare, pipëza e të tjera, si dhe lëngje të tjera trupore, si djersë, tampon vaginal, tampon anal, qeliza epiteliale dhe gjurmë gishtash.

Procedura e analizës ^
Procedura e analizës së DNA kryhet me teknika të caktuara, ku DNA izolohet nga lëngjet biologjike, zona të caktuara të saj shumëfishohen nëse kërkohet me PCR, dhe fragmentet ndahen sipas madhësisë së tyre dhe dallohen si zona të përcaktuara ose breza STR.

Ekzaminime laboratorike ^
Me zbatimin e metodave shkencore-teknike, të njohura ndërkombëtarisht, të dokumentuara shkencërisht dhe të pranueshme gjyqësisht, kryejmë ekzaminime laboratorike:
  1. të materialeve biologjike, me qëllim:
    • përcaktimin e llojit të qenies së gjallë, pra konstatimin e origjinës njerëzore, të seksit, racës ose prejardhjes popullative dhe grupit të gjakut.
    • njohjen e personave.
    • njohjen e kufomave.
    • njohjen e skeleteve ose pjesëve skeletore.
    • krahasimin e tipit STR të rezultuar, ku diferencimi do të thotë përjashtim i lidhjes me një person të caktuar, ndërsa përputhja do të thotë se ekziston mundësi lidhjeje me një person të caktuar, e cila duhet të vlerësohet statistikisht sipas shpeshtësisë së tipit STR në popullatë.
  2. kontroll atësie, për përcaktimin e prindit ose babait, sepse DNA trashëgohet përgjysmë nga secili prind.
Vlerësim - Shfrytëzim ^
Gjithashtu kryejmë:
  • vlerësim të raporteve të ekzaminimeve laboratorike të laboratorëve shtetërorë dhe të tjerë ose të specialistëve, në raste që lidhen me ekzaminime të materialeve biologjike.
  • vlerësim të procedurës së mbledhjes së materialeve biologjike dhe të metodës së marrjes së mostrave që u ndoq.
  • shfrytëzim të elementeve që kërkojnë ekzaminim të mëtejshëm, duke evidentuar pika kriminalistike për analizë, dokumentim dhe paraqitje shtesë, si dhe duke identifikuar pika për të cilat, megjithëse ekzistonte mundësia e ekzaminimit laboratorik ose shfrytëzimit, nuk ishte paraqitur kërkesë përkatëse.
Pyetje treguese që mund të parashtrohen, sipas çështjes që ekzaminohet ^
  1. A ka njolla gjaku në objektin që ekzaminohet, p.sh. thikë, prerëse letre, armë, gur, dru etj.?
  2. A ka material biologjik të viktimës në trupin ose në rrobat e të dyshuarit?
  3. A ka material biologjik të të dyshuarit në trupin ose në rrobat e viktimës?
  4. A ka material biologjik të të dyshuarit ose të viktimës në automjetin që u përdor për arratisjen e autorëve ose për transportimin e viktimës?
  5. A ka material biologjik të të dyshuarit ose të viktimës në një vend ku vlerësohet se ata kanë pasur qasje, p.sh. ndërtesë, banesë, dhomë ose hapësirë e jashtme?
  6. Në materiale të caktuara si pulla, bishta cigaresh, kunja dhëmbësh, furça dhëmbësh, armë, thika etj., a mund të zbulohet material biologjik?
  7. Çfarë lloj përdorimi ose kontakti me një objekt kërkohet që të mbetet material biologjik i shfrytëzueshëm?
  8. A lidhet materiali biologjik i gjetur me DNA-në e të dyshuarit?
  9. A lidhet materiali biologjik i gjetur me DNA-në e viktimës?
  10. A i përkasin kockat e gjetura një njeriu apo një kafshe?
  11. A mund të përcaktohen lidhje farefisnore të viktimës nga materiali biologjik, p.sh. në katastrofa masive?
  12. A ekziston marrëdhënie midis personit A dhe personit B, si lidhje farefisnore ose atësie?
  13. Cila është besueshmëria e lidhjes dhe e diferencimit me metodën DNA?
topbackadd