DNA چیست ^DNA مادهٔ ژنتیکی است که عمدتاً در هستهٔ تقریباً همهٔ سلولهای بدن هر جاندار وجود دارد. این ماده یک ماکرومولکول پیچیده است که اطلاعات ژنتیکی رمزگذاریشده را در خود دارد؛ نیمی از این اطلاعات از مادر و نیم دیگر از پدر به ارث میرسد. این اطلاعات ژنتیکی ویژگیهای جسمانی فرد را تعیین میکند و همهٔ کارکردهای ارگانیسم را هدایت میکند.
حوزههای کاربرد ^این واقعیت که DNA در همهٔ سلولهای یک و فقط یک ارگانیسم یکسان است، و بنابراین برای هر انسان منحصر به فرد است، بهجز دوقلوهای تکتخمکی همسان، امکان مقایسهٔ DNA حاصل از مواد زیستی مختلف و تشخیص شباهتها یا تفاوتها را فراهم میکند؛ برای نمونه در موارد تجاوز با لکهٔ منی، مو همراه با خون مظنون، حوادث رانندگی، بلایای جمعی، اختلافات مربوط به پدری و مانند آن.
بخش تحلیل مواد زیستی - DNA بر یافتههای دارای منشأ زیستی فعالیت میکند، مانند خون و لکههای خون، منی و لکههای منی، مو، استخوان، بافت و بزاق، برای مثال از تمبرها، پاکتها، سیگارها، نیها و موارد مشابه، و نیز انواع دیگر مایعات بدن مانند عرق، سواب واژینال، سواب مقعدی، سلولهای اپیتلیال و اثر انگشت.
فرایند تحلیل ^فرآیند تحلیل DNA با تکنیکهای مشخص انجام میشود: DNA از مایعات زیستی جدا میشود، در صورت نیاز نواحی مشخصی از آن با PCR تکثیر میگردد، و قطعات آن بر اساس اندازه جدا شده و به صورت نواحی یا نوارهای مشخص STR تشخیص داده میشوند.
با بهکارگیری روشهای علمی-فنیِ شناختهشده در سطح بینالمللی، مستند از نظر علمی و قابل پذیرش در دادگاه، ما آزمایشهای آزمایشگاهی انجام میدهیم:
- بر روی مواد زیستی، با هدف:
- تعیین گونهٔ موجود زنده، یعنی احراز منشأ انسانی، و همچنین جنس، نژاد یا منشأ جمعیتی و گروه خونی.
- شناسایی اشخاص.
- شناسایی اجساد.
- شناسایی اسکلتها یا بخشهای اسکلتی.
- مقایسهٔ تطبیقی نوع STR بهدستآمده، بهگونهای که تفاوت به معنای رد ارتباط با شخص معین است، در حالی که تطابق به معنای وجود احتمال ارتباط با شخص معین است؛ احتمالی که باید بر اساس فراوانی نوع STR مشخص در جمعیت، به صورت آماری ارزیابی شود.
- آزمایش پدری، برای تعیین والد - پدر، زیرا DNA به نسبت یک دوم از هر والد به ارث میرسد.
علاوه بر این انجام میدهیم:
- ارزیابی گزارشهای آزمایشگاهیِ آزمایشگاههای دولتی و سایر آزمایشگاهها یا متخصصان، در پروندههای مرتبط با آزمایش مواد زیستی.
- ارزیابی روند جمعآوری مواد زیستی و روش نمونهبرداری که دنبال شده است.
- بهرهبرداری از عناصری که نیازمند بررسی بیشتر هستند، با مشخص کردن نکات جرمشناختی برای تحلیل، مستندسازی و ارائهٔ تکمیلی، و همچنین با شناسایی نقاطی که امکان بررسی یا بهرهبرداری آزمایشگاهی از آنها وجود داشته ولی درخواست متناظر مطرح نشده است.
پرسشهای نمونه که بسته به پرونده مورد بررسی میتواند مطرح شود
^ - آیا روی شیء مورد بررسی لکههای خونی وجود دارد؛ مانند چاقو، کاغذبُر، سلاح گرم، سنگ، چوب و مانند آن؟
- آیا مادهٔ زیستی قربانی روی بدن یا لباسهای مظنون وجود دارد؟
- آیا مادهٔ زیستی مظنون روی بدن یا لباسهای قربانی وجود دارد؟
- آیا مادهٔ زیستی مظنون یا قربانی در خودرویی که برای فرار مرتکبان یا انتقال قربانی استفاده شده وجود دارد؟
- آیا مادهٔ زیستی مظنون یا قربانی در مکانی که برآورد میشود به آن دسترسی داشتهاند، مانند ساختمان، آپارتمان، اتاق یا فضای بیرونی، وجود دارد؟
- آیا روی مواد مشخصی مانند تمبر، تهسیگار، خلال دندان، مسواک، سلاح گرم، چاقو و مانند آن میتوان مادهٔ زیستی را آشکار کرد؟
- چه نوع استفاده یا تماس با یک شیء لازم است تا مادهٔ زیستی قابل بهرهبرداری باقی بماند؟
- آیا مادهٔ زیستی یافتشده با DNA مظنون مرتبط است؟
- آیا مادهٔ زیستی یافتشده با DNA قربانی مرتبط است؟
- آیا استخوانهای یافتشده متعلق به انسان است یا حیوان؟
- آیا میتوان از مادهٔ زیستی پیوندهای خویشاوندی قربانی را تعیین کرد، برای مثال در بلایای جمعی؟
- آیا میان شخص A و شخص B رابطهای وجود دارد، مانند پیوند خویشاوندی یا پدری؟
- میزان قابلیت اعتماد ارتباطدهی و تفکیک با روش DNA چقدر است؟
